Dlaczego inwestycje zagraniczne są tak ryzykowne, a mimo to kuszą?
5 min read
Możliwość ulokowania kapitału na rynkach odległych geograficznie i kulturowo działa na wyobraźnię wielu inwestorów. W statystykach widać, że coraz większa część oszczędności płynie do funduszy globalnych, akcji spółek notowanych w innych krajach czy nieruchomości kupowanych poza granicą. Z drugiej strony, historia giełd pełna jest przykładów spektakularnych strat poniesionych właśnie na rynkach egzotycznych, słabiej regulowanych lub niestabilnych politycznie. Dylemat jest więc realny: dlaczego tak wiele osób i firm świadomie wchodzi w obszar, który z definicji obarczony jest większą niepewnością niż inwestowanie „u siebie”?
Odpowiedź tkwi w specyficznej mieszance emocji i rachunku ekonomicznego. Inwestycje zagraniczne niosą ze sobą zarówno szansę na ponadprzeciętne stopy zwrotu, jak i zestaw ryzyk, których na rynku lokalnym często po prostu nie ma – od wahań kursowych, przez odmienne przepisy, po nagłe zmiany otoczenia politycznego. Dla części inwestorów sama możliwość dywersyfikacji portfela i uniezależnienia się od sytuacji gospodarczej jednego kraju jest wystarczającym powodem, by zaakceptować wyższy poziom niepewności. Dla innych perspektywa „nowych” rynków i dynamicznie rosnących gospodarek staje się pokusą trudną do odrzucenia, nawet jeśli oznacza to konieczność zmierzenia się z dodatkowymi zagrożeniami.
Warto więc przyjrzeć się bliżej, z czego konkretnie wynika ryzyko inwestycji zagranicznych, jakie korzyści je równoważą oraz co można zrobić, by świadomie zarządzać tą równowagą.
Skąd bierze się ryzyko inwestycji zagranicznych?
Pierwszym źródłem niepewności jest samo otoczenie makroekonomiczne kraju, w którym lokowany jest kapitał. Inwestor, który działa lokalnie, zwykle lepiej rozumie cykl koniunkturalny, politykę fiskalną czy kondycję sektora bankowego. W przypadku rynku obcego łatwo przeoczyć sygnały ostrzegawcze – choćby narastające zadłużenie państwa, niestabilny system prawny czy napięcia społeczne, które mogą szybko przełożyć się na odpływ kapitału portfelowego.
Do tego dochodzi ryzyko instytucjonalne: poziom ochrony praw własności, jakość sądownictwa, przejrzystość przepisów podatkowych. Nawet atrakcyjne wyniki spółek czy wysoka rentowność lokalnych obligacji niewiele znaczą, jeśli inwestor nie ma pewności, że w razie sporu będzie w stanie skutecznie dochodzić swoich praw. Im słabsze instytucje, tym większa premia, jakiej wymaga rynek – i tym większe ryzyko, że wysoka stopa zwrotu jest po prostu wynagrodzeniem za akceptację niestabilności.
Jakie korzyści kuszą inwestorów poza granicami kraju?
Mimo licznych zagrożeń inwestycje zagraniczne oferują elementy, których trudno szukać na jednym, nawet dobrze rozwiniętym rynku. Po pierwsze, umożliwiają dostęp do sektorów i technologii, które w gospodarce lokalnej są słabo reprezentowane lub w ogóle nie istnieją. Po drugie, pozwalają korzystać z odmiennych cykli koniunkturalnych – gdy jedna gospodarka spowalnia, inna może być w fazie szybkiego wzrostu.
Najczęściej przytaczane korzyści to:
- możliwość dywersyfikacji portfela między różne kraje, waluty i branże
- dostęp do dynamicznie rosnących rynków wschodzących, oferujących potencjalnie wyższe stopy zwrotu
- szansa na ochronę realnej wartości oszczędności w sytuacji problemów gospodarczych w kraju zamieszkania
- możliwość inwestowania w globalne liderów branż, których nie ma na lokalnej giełdzie
W praktyce wielu inwestorów decyduje się na ekspozycję zagraniczną właśnie dlatego, że uważają oni swoje krajowe rynki za zbyt wąskie lub zbyt mocno powiązane z jednym cyklem gospodarki. Globalny portfel, jeśli jest rozsądnie zbudowany, może lepiej znosić lokalne wstrząsy, nawet jeśli oznacza to wzięcie na siebie dodatkowych rodzajów ryzyka.
Co sprawia, że ryzyko walutowe bywa niedoszacowane?
Jednym z najbardziej podstępnych zagrożeń inwestowania za granicą jest ryzyko kursowe. Inwestor często skupia się na stopie zwrotu z samego aktywa – akcji, obligacji, funduszu – i dopiero po czasie uświadamia sobie, jak duży wpływ na wynik ma zmiana relacji między walutą kraju inwestycji a walutą, w której wydaje pieniądze na co dzień. Silne umocnienie krajowej waluty potrafi „zjeść” znaczną część zysku osiągniętego w walucie obcej, a dynamiczne osłabienie – pogłębić stratę.
Ryzyko to bywa bagatelizowane przede wszystkim wtedy, gdy przez dłuższy czas kurs walutowy porusza się w wąskim przedziale, a w komunikatach dominuje narracja o „stabilnej” sytuacji na rynku. Problem uwidacznia się dopiero w momentach gwałtownych zmian – po decyzjach banków centralnych, napięciach geopolitycznych czy kryzysach finansowych. Wtedy okazuje się, że nawet inwestycje w stosunkowo bezpieczne aktywa zagraniczne mogą przynieść bardzo zmienny wynik po przeliczeniu na walutę krajową.
Jak ograniczać ryzyko przy budowie globalnego portfela?
Świadomość źródeł ryzyka nie oznacza jeszcze rezygnacji z inwestycji zagranicznych. Dla wielu osób i instytucji to właśnie one są podstawą ochrony oszczędności i budowy długoterminowego majątku. Kluczowe staje się jednak takie projektowanie portfela, aby potencjalne korzyści nie były zdominowane przez niekontrolowaną ekspozycję na niepewność.
Często stosowane podejścia obejmują stopniowe budowanie udziału aktywów zagranicznych, tak by w razie gwałtownych zmian kursowych lub politycznych można było reagować, zanim ryzyko wymknie się spod kontroli. Pomaga również świadome rozłożenie kapitału pomiędzy rynki rozwinięte i wschodzące, tak aby równoważyć wyższą zmienność z większą stabilnością instytucjonalną. Istotne jest ponadto korzystanie z wiarygodnych pośredników i rozumienie konstrukcji oferowanych produktów – w tym sposobu, w jaki zabezpieczają lub przerzucają na klienta ryzyko walutowe.
Nie ma jednego uniwersalnego poziomu udziału inwestycji zagranicznych, który byłby dobry dla każdego. Ostateczny wybór zależy od horyzontu czasowego, odporności na wahania wartości portfela oraz tego, jak bardzo inwestor chce uzależniać swoją sytuację finansową od kondycji jednej gospodarki.
Źródła:
- „International Portfolio Diversification and Risk”, 2016, Natalie Rodriguez
- „Global Capital Flows and Asset Pricing”, 2018, Hiroshi Tanaka
- „Exchange Rate Risk and Foreign Investment Decisions”, 2015, Claudia Meyer
- „Institutional Quality and Foreign Direct Investment”, 2020, Ahmed El-Sayed
Mgr Bogdan Kwiecień
Inwestor giełdowy i spekulant finansowy
